SILENCIO

Non se oían nin as vagas.

Marcharan as gaivotas, ós paxariños do canaval mudecéraos a calor e eu ía en busca dese pracer que só a auga lle ofrece á pel no verán.

Volvía para o silencio das areas e oín por entre as canas o soniquete dun móbil teimando coa súa música.

Púxenme a xogar cunha presiña de grans como cando se fai o si e o non da margarida.

Saiu si e fun ao encontro do móbil para calalo dunha vez. Pero picoume a curiosidade e descoleguei.

-¿Si?

-Por Deus, non digas nada. ¡Porfa, caladiña! Hoxe escoitas, ¿vale? Aclarareiche todo. Entenderalo, verás. Pensei que cumprías o xuramento de non coller. Espérame onde sabes, á hora que sabes, co que ti sabes… Comereite a bicos.

Colgou e non puiden dicir nada.

Cando subín para a casa deixei aquel chisme flotando no mar.

Era como unha botella coa mensaxe dun náufrago.

Silencio en Sartaxes

Silencio en Sartaxes

DECÁLOGO DO LIBRO PARA A ESCOLA

 

METÁFORA VISUAL DOS LIBROS

 I O libro debe ter presencia temperá nas nosas vidas.

            A infancia debe xogar con libros xa antes de saber ler.

II O libro ten unha autora ou autor.

           Hai que propiciar que o alumnado coñeza a quen escribe os libros que le.

III O libro é a principal finalidade da aprendizaxe lectora.

            Cómpre promocionar a lectura na aula, na biblioteca e na casa.

IV O libro é unha fonte de saber.

            O alumnado debe realizar actividades de consulta nas bibliotecas.

V O libro é un ben que debe ser coidado.

            Cómpre ensinar a forrar, coidar e personalizar os libros con “ex-libris”.

VI O libro é un elemento coleccionable.

            Hai que iniciar cedo a formación da biblioteca persoal.

VII O libro é un ben que hai que descubrir e apetecer.

            A infancia debe acudir a librerías, feiras do libro, exposición, bibliotecas…

VIII O libro é un ben que hai que compartir.

            Deben intercambiarse libros por medio das bibliotecas de aula.

IX O libro é un ben co que debe agasallarse.

            Hai que adquirir o hábito de regalar libros.

X O libro é un elemento importante nas nosas vidas.

            Hai que procurar que as nenas e os nenos falen dos libros que lles gustan ou significan algo importante.

 

NAS MONTAÑAS QUE SOÑAN

A follaxe tapiza as abas de Os Ancares sobranceando aldeas espalladas como casiñas dos beléns que no Nadal fai a infancia. Mentres os cumes agardan pola primeira neve, a luz divírtese en acentuar uns poboados aos que a natureza lles fixo a encarga de dar dimensión humana a un circundo no que a pedra paredada se fixo sentinela da grandeza telúrica duns montes que se achegan en soños aos irmáns xeolóxicos do norte.

Seica foi neses soños onde aprenderon a lenda de Gösta Berling e botaron de menos os osos nativos, tan valentes como Gurlita máis sen precisaren para ser feridos dunha bala de prata. E seica tamén envexan os capudres fornidos como os seus castiñeiros e carballos. A cambio, tamén eles lles terán relatado aos irmáns das noites e os días longos a lenda da cerva da manciña de prata.

Pasar os Cabaniños e alcanzar Piornedo, arqueoloxía actualizada polas madeiras e os colmos anovados, é cruzar un dos túneles do tempo. ¡Manaia quen teña ocasión de facelo unha tarde soleada do outono, cando a follaxe aparece vestida de todas as colores e o río cantareiro aló no fondo se oculta cal virxinal doncela das miradas curiosas! ¡E manaia quen atope neste camiño unha muller á que non se lle pode botar a idade porque ten borrados os vestixios do tempo polas temperás enrugas!

Daquela, a paisaxe avivecerá coa voz humana que ela aprendeu duns ancestros capaces de dosificaren o golfarón das palabras buscándolles o xeito e paredándoas na conversa como fixeron os canteiros coas pallozas. Sen dúbida quererá saber de onse se ven, se non é moita a pregunta, porque alí xa chegaron de todas partes, de Lugo, da Coruña, de Barcelona e de Bilbao, que para ela son o mundo.

Preguntará tamén que ten de atractivo aquilo do que a xente fuxiu abandonando casas e propiedades. E informará de que, así e todo, desde que chegan os coches, os emigrantes volven pasar os veráns para escapar da contaminación e do ruído, que aquela vida tampouco debe ser tan boa como din, que ela non se afaría alí. E de que, desde hai algún tempo, veñen ás veces xentes tomando nota, que polo visto son da Xunta de Galicia.

            -Antes non era igual, andábase todo a pé. E moitísimo antes disto viñeron os mouros e deixaron ouro agachado baixo das laxes que quedan aquí a carón. Vide ver.

E conducirá aos visitantes á ermida que remata a aldea e ten ás costas as morrenas dun vellísimo glaciar. Seica foron estes cantos quen lles descubriron aos Ancares, coa súa voz alén de milenaria, que viñan sendo irmáns dos montes escandinavos, e mesmo dos alpinos, cos que soñan.

A luz irá virando as tonalidades mentres a muller di, xa dando a volta, que nos cementos das pallozas tamén ten que haber tesouros. Que quizabes xa atoparon algo cando furgaron nos muros para facer restauracións. “Pero iso han telo todo moi calado, digo eu”.

Antes da despedida, engadirá que alí non queda ninguén. Que o seu fillo está con ela porque quedou solteiro. Que se tivese muller onde el iría. E que así non nacen nenos e estas parroquias morren. E que cada inverno vai a menos a neve, aínda que o frío chégalle ben. Que se non tivesen tanta leña para queimaren sería imposible aquela vida. Iso que agora hai xentes que chegan para veren a neve e facer que esvaran por riba dela. Ben se nota que non tiveron que vivir as durezas do inverno cando as pallozas quedaban enterradas e había que cavar camiños dun metro de espesor para poder saír das casas.

Se se achega o serán, os montes irán virando cara a gama dos azuis e do azul pasarán ao morado ata que todo adormeza ao son dun río que ocultou a cara todo o tempo pero que non escatimou a súa música.

E se a lúa sae a tempo, O Ancares irán mostrando a forma dunha rosa de cen follas mentres se albisquen no camiño do retorno.

A CAMISA DO HOME FELIZ

Dixo don Mariano Rajoy na Coruña que unha señora lle pedíu que nos devolvese a felicidade. Boa petición a da muller. A ser felices é o que aspiramos a grande maioría das persoas. Non estivo mal tampouco o aspirante á presidencia do goberno ao prometer devolverlla a ela e a todos nós. Os políticos algo han prometer metidos en campaña. Hai costume de contratastar o resultado da xestión coas promesas e, como a felicidade é  tan subxectiva que non hai parámetros para cuantificala, as comparanzas despois son imposibles.

Incluso farían todos ben en prometela e máis cando se adoita contrapoñer a felicidade e a riqueza, que é medible, comparable, susceptible de ser tratada pola estatística e anda fugada para millóns de xente. Terán escoitado con frecuencia que os cartos non dan a felicidade e aínda hai que cre que os pobres son os que, paradoxalmente, gozan de máis ventura nesta e na outra vida.

A felicidade é moi doada de ofrecer, de repartir e ata de ser teoricamente anticipada. Nas festas de Nadal abúsase da palabra felicidade sen tasa. Nos recordatorios da miña primeira comuñón puxeron, segundo o uso, que era o día máis feliz da miña vida. Pola contra, roubáronme o único paraugas que había na casa mentres me confesaba. Na misa da comuñón pisáronme o veo e tiven que o levar roto na procesión do mediodía con desgustos. Aínda sendo nena piadosa, vin que non se cumpriu o augurio.

Nos contos populares, didácticos e morais para suplir a educación que non se lle daba ao pobo, a felicidade vai tamén unida á pobreza, quizabes para evitar a cobiza e curarse en saúde de non ter. Cando príncipes e princesas casaban despois de viviren unha chea de peripecias obstaculizadoras do xuntoiro acababan felices, pero non falan estas historias do produto interior bruto, a prima de risco, as cifras de paro, nin da crise na gobernanza.

A FELICIDADE

A FELICIDADE

Entre estas narracións, a máis explícita é a do rei que enfermou e os curandeiros opinaron que só podería porse ben coa camisa dun home feliz. Daquela botáronse os emisarios ao camiño para buscalo e pedirlla en ben da saúde do monarca. Apareceu un velliño que confesou selo inmensamente. Cando lle pediron a camisa, dixo que non a tiña porque era moi pobre. O conto non especifica que foi da saúde do rei, pero si aconsella que o mellor que se pode prometer nestas eleccións é a felicidade ao clásico modo.

¿QUE FACEMOS CUN PAN DE CANCELADA?

Este enorme pan -non lle calculo o peso, pero está nunha fonte grande- é froito da mestura de centeo e trigo, amasado á man, cocido en forno de leña varrido con xesta, temperado na cocedura, denso, moreniño, equilibrado e resitente ao tempo máis aló da semana.

Os tres ou catro primeiros días é delicioso con calquera compango. Non coñezo alimento co que non acaia. De forcado ou de culler, salgado, doce ou picante, calquera cousa que se acompañe cunha talladiña deste pan ve multiplicadas as súas posibilidades gastronómicas nunha simbiose da que que todos saen gañanciosos.

Algo máis adiante, é aconsellable pasalo pola torradeira, que lle dá testura nova e o aroma apetecible do pan quente. É tamén o momento de convertelo en sopas de allo –se hai auga de cocer repolo ou coliflor para estas sopas serán unha delicia- ou nunha versión enxebre, escorridas as finas rebandas daspois de as cubrir con auga fervendo, coroándoas unha magra de xamón e un ovo partido, todo e cuberto coa calor dun bo rustrido.

Camiñando cara o fin, chégalle o punto de pasar pola tixela en picatostes para o chocolate ou en rebandas para termar duns ovos estrelados coas meixelas coloreadas por un chisco de pemento.

PAN DE CANCELADA

PAN DE CANCELADA

Se os restaurantes coidasen con esmero a gastronomía do pan, este de Cancelada sería un catro estrelas nas súas cartas.