O ABANDONO DO RURAL

 

A Galicia élle necesario buscar solucións urxentes para deter o abandono do rural. Na alta montaña luguesa, hai que protexer tesouros herdados (casas de pedra, muíños, ouriceiras, batáns, arboreda autóctona, costumes, gastronomía…) e preparar aos moradores para sacar desta riqueza solucións económicas. Hai que darlles seguranza de que o que consideran causa do seu atraso é consumo apetecido pola sociedade máis avanzada. Cómpre unha acción pedagóxico-política que valore a contorna e a desenvolva de acordo coas característica dun habitat tan especial.

A nosa paisanía non é menos intelixente que a asturiana. Non está establecida en peores terras nin ten condición climáticas máis adversas. Pero aquela poboación atopou o modo de vivir dignamente onde o fixeran os antepasados. Se miramos a Europa, ao pé dos Alpes, o inverno cobre de neve as aldeas e paraliza as súas actividades, mais a xente aprendeu a utilizar a neve como riqueza turística mentres ten estabulado o gando e durmidas as terras. O mundo rural europeo buscou solucións e a nosa montaña non pode quedar á marxe porque non merecer morrer como habitat humano nunha valiosa paisaxe.

Ninguén dubida de que se precisan cambios que nos fagan máis solidarios, máis adaptables aos mesmos cambios inaprazables, máis escrupulosos en respectar os dereitos do próximo e en asumir as obrigas cidadás buscando solucións éticas e colectivas para os problemas. Mais os cambios que prosperan son a perda dos valores culturais e do patrimonio herdados, a substitución do propio polo alleo, a resignación a que nos manexen os poderes económicos, se incumpran as promesas e se abandonen os deberes. O resultado de todo isto aplicado a unha terra de difícil mecanización pola dura orografía anuncia a curto prazo a súa conversión en poula verde e, como moito, un lugar de regreso vacacional dos emigrados.

Quintá de Cancelada

Quintá de Cancelada

Que nunha parroquia de 24 quilómetro cadrados non haxa máis que un neno menor de doce anos é un sinal inequívoco de deshabitación a moi curto prazo. A soedade deste meniño non é máis que un anticipo da soedade da terra. Entre tanto, aí esta a desconfianza dos  vellos e o cansanzo das persoas próximas á xubilación que están mantendo as casas abertas coa sospeita de seren os derradeiros habitantes duns lugares que para as miradas alleas parecen un paraíso.

Advertisements

EN ESTATUAS DE SAL. Aos 9 anos do desastre do Prestige

Poema publicado en Negra Sombra. Intervención poética contra a Marea Negra (Espiral Maior, 2003) e reproducido en A pie por la Costa da Morte, de Josep Maria Espinàs (Edhara, 2004)

 Que demitan os polbos e os percebes,

o arroaz e o golfiño rebozados,

os cormoráns moñudos,

os corvos revestidos con chupa de etiqueta,

as gaivotas de fóra do papel…

Que demitan as xoubas,

os alcriques,

a xarda,

a maragota,

a robaliza,

as ameixas,

os croques,

as navallas…

 Que demitan tamén os aparellos

que se rañan ociosos nos alpendres dos mariñeiros e mariscadoras,

as dornas,

as chalanas,

as furgonetas que levaron peixe

en ventres como úteros de mar…

Que demita o salseiro e a ardentía,

as ribeiras de estética lunar,

os bidóns pestilentes,

a rula e o peirao,

as voces roucas dos subhastadores…

Que demitan os ventos e as correntes,

as ondas e as mareas,

a latitude norte,

a lonxitude oeste

e a verdade.

Que os preclaros prebostes volvan a súa cabeza

para ver o milagre de tanta demisión

e queden convertidos, por curiosos,

en estatuas de sal.

 

                                              Fisterra, decembro de 2002

A PEIXEIRA

PEIXERÍA

PEIXERÍA

-A ver, señora. Obedeza dunha vez e non me enfade.

-¿O que?

-Faga o que lle acabo de mandar, ande. Deixe de retorcerse e levante o trapo.

-O que está baixo do trapo non é nada.

-Xa sei que non é nada, pero levánteo.

-Pero se non é nada, ho. ¿Que ía tapar eu con ese pano?

-¿Quere que pasemos dentro do mostrador e a ver que máis aparece?

-Se non é nada…

El fai que entra e ela ergue finalmente o trapo.

-Non era nada, pero a min parécenme cariocas antirregulamentarias.

-¿Que quere dicir?

-Ben sabe o que quero dicir. ¿Non le os carteis? Isto non se pode vender.

-Xa non as vendo, señor.

-¿Como que non as vende? ¿Para que as ten aí? ¿Quérenos facer parvos?

-Non, señor. Iso estaba no bandullo das rabadas e saíu ao abrilas. Tíñao para os gatiños dunha clienta.

-Conque para uns gatiños… ¿Que che parece?

O outro segue mudo.

-Isto non ten venda, señor. ¿Ou non o ve? ¿Compraríamas vostede?

-Eu vexo todo. Claro que vexo. A ver, ho, entra aí e pésalle o lote.

-¡Pésalle o carallo!

-¿Como di, señora? ¿Vostede sabe o que di e a quen llo di?

-¿E logo non podo dicir carallo, se me apetece?

-Pois non, mire por onde.

Ela fai cruces no peito:

-¡Xesús, María e Xosé!

-Este carallo vaille custar catro mil euros por riba do que resulte das medidas.

-¡Pero se ata o di Reixa pola televisión! Fai un sol de carallo, fai un sol de carallo. E repíteo dúas veces.

-El pódeo dicir e non pasa nada. Pero o seu é un carallo de desacato.

-Xesús, Xesús… Con todos os meus pecados…

El ao outro, que segue mudo e quieto:

-Entra aí. Pesa e apunta.

SILENCIO

Non se oían nin as vagas.

Marcharan as gaivotas, ós paxariños do canaval mudecéraos a calor e eu ía en busca dese pracer que só a auga lle ofrece á pel no verán.

Volvía para o silencio das areas e oín por entre as canas o soniquete dun móbil teimando coa súa música.

Púxenme a xogar cunha presiña de grans como cando se fai o si e o non da margarida.

Saiu si e fun ao encontro do móbil para calalo dunha vez. Pero picoume a curiosidade e descoleguei.

-¿Si?

-Por Deus, non digas nada. ¡Porfa, caladiña! Hoxe escoitas, ¿vale? Aclarareiche todo. Entenderalo, verás. Pensei que cumprías o xuramento de non coller. Espérame onde sabes, á hora que sabes, co que ti sabes… Comereite a bicos.

Colgou e non puiden dicir nada.

Cando subín para a casa deixei aquel chisme flotando no mar.

Era como unha botella coa mensaxe dun náufrago.

Silencio en Sartaxes

Silencio en Sartaxes

DECÁLOGO DO LIBRO PARA A ESCOLA

 

METÁFORA VISUAL DOS LIBROS

 I O libro debe ter presencia temperá nas nosas vidas.

            A infancia debe xogar con libros xa antes de saber ler.

II O libro ten unha autora ou autor.

           Hai que propiciar que o alumnado coñeza a quen escribe os libros que le.

III O libro é a principal finalidade da aprendizaxe lectora.

            Cómpre promocionar a lectura na aula, na biblioteca e na casa.

IV O libro é unha fonte de saber.

            O alumnado debe realizar actividades de consulta nas bibliotecas.

V O libro é un ben que debe ser coidado.

            Cómpre ensinar a forrar, coidar e personalizar os libros con “ex-libris”.

VI O libro é un elemento coleccionable.

            Hai que iniciar cedo a formación da biblioteca persoal.

VII O libro é un ben que hai que descubrir e apetecer.

            A infancia debe acudir a librerías, feiras do libro, exposición, bibliotecas…

VIII O libro é un ben que hai que compartir.

            Deben intercambiarse libros por medio das bibliotecas de aula.

IX O libro é un ben co que debe agasallarse.

            Hai que adquirir o hábito de regalar libros.

X O libro é un elemento importante nas nosas vidas.

            Hai que procurar que as nenas e os nenos falen dos libros que lles gustan ou significan algo importante.