MIL FESTAS PARA A LINGUA

D. Álvaro Cunqueiro, nunha das súas últimas intervencións públicas, desexáballe á lingua galega mil primaveras máis. Manaia don Álvaro por esta elegante petición dirixida aos falantes, e aos fados, para que Galicia conserve o máis importante sinal de identidade: a lingua propia. Fago referencia aos fados porque foron eles quen, a través dos acontecementos históricos nos que sempre resultamos perdedores, foron apartando os falantes da transmisión normal da propia lingua, feito anómalo en calquera sociedade. O idioma que foi na Idade Media soporte dunha gran lírica, pasou varios séculos afastado dos púlpitos, dos papeis e das escolas. Non é pois de estrañar esta actitude parental aínda non freada, como sería de esperar coa oficialización do idioma. Pero hai tamén outros ámbitos de consolidación do seu uso.

A primavera, estación anual que imos reinaugurar outravolta, é un símbolo de renacemento, de cambio e de alegría. Don Álvaro, o gran poeta, une o futuro da lingua a esta reaparición da vida, aos ritos da fecundidade e á ledicia. Aínda que os idiomas serven para expresar todos os estados de ánimo, é oportuno recordar que a lingua de Galicia ten a súa orixe literaria nas cantigas medievais, na súa maioría amorosas e moitas delas ligadas ás romerías. “Fui eu madre, en romaría/ a Faro, con meu amigo/ e veño del namorada/ por cuanto falou comigo/  ¡ca mi xurou que morría/ por min, tal ben me quería!”, como di Xohán de Requeixo referíndose á romería de Nosa Señora do Faro.

MÚSICA NOCTURNA

MÚSICA NOCTURNA

Para que a lingua galega volva ter protagonimo nos actos festivos, tocándomos xa o solsticio primaveral, a Secretaría Xeral de Política e a Asociación de Funcionarios para a Normalización Lingüística de Galicia, presentarán o día 22 unha nova edición da campaña Mil festas máis para a lingua galega. É un programa que procura incidir nos espazos compartidos da nosa paisanía que se xunta nas festas populares, patronais e gastronómicas. Pretenden os promotores incentivar o uso da lingua propia nas actividades que se desenvolven arredor destes feitos lúdicos: a publicidade, a música e mesmo a liturxia, así como a incorporación de elementos culturais patrimoniais nos seus programas de entretenemento. E facerlle unha homenaxe a Prudencio Romo, que con Los Tamara interpretou cancións galegas que marcaron unha época.

 

Advertisements

PAR DE BOTÍNS

PÉS ENTRE SOMBRAS

PÉS ENTRE SOMBRAS

No panel dos designios

alguén lles puxo data de caducidade:

once de marzo do ano dous mil catro

ás sete e trinta horas da mañá.

 

Non eran fashion, que fora restados

a unha mensualidade de hipoteca,

a unha letra de coche de segunda,

ao leite dun bebé,

á electricidade e ao butano,

ao teléfono,

ao pan,

á carne,

e a algún peixe.

 

Era un par de botíns

que medían por albas e solpores

as sesións dun traballo

ao que se vai en tren de cercanías.

 

Chegou a data e eles caducaron

e quedaron na vía

alí calzados en pernas sen dona.

 

ORTOGRAFÍA DA DOR

Flor de ameixeira

Flor de ameixeira

Doado é recordar

que a dor escribe con ortografía

aprendida nalgunha primavera

iñantes de que canten os paxaros.

 

Eran as ameixeiras quen andaban na flor

pintando esa paisaxe inxenua e limpa

dun xardín xaponés.

 

Saíra o sol detrás das chuvias todas

e crebou o silencio,

que as abellas bailaban coas súas áas sonoras

para que fecundase esa brancura.

 

E daquela caeron entre o seu besbelleo

campás acompasadas canda as pétalas

que remove unha brisa

para avisar ao mundo da morte daquel pai

que para el nunca tivera rostro.

 

Tampouco non viu nada esa mañá

que viña tras do inverno,

pero ti describícheslle o xardín

que se tiña no aire

e el colleu a túa man

para aferrarse ao mundo

que se lle ía.

 

Esa mañá a dor

ditou as súas normas ortográficas

que quedan invisibles

agás a aqueles ollos

que soamente serven para o pranto

e a quen estende a man

para que o mundo siga.

 

 

 

PROCESIONARIAS

DEUS GREGO

DEUS GREGO

Cando empezou o milenio, andaba eu por este tempo no Peloponeso tomando folgos da grandeza das ruínas. A primavera xa chegara aos campos, que se cobren de anémonas vermellas e azuís como aquí de margaridas. Os penedos do chan, mármore en bruto, contrastan con algunhas das columnas truncadas de Olimpia que foron construídas con materiais deteriorables, como arenisca mesturada con cunchas. Aínda non andara por Atenas onde é máis doado descubrir que en Grecia levan nomes cultos as cousas máis comúns. Unha pasea ou toma un café na Praza Sintagma como se repasase nun libro a teoría da linguaxe para un exame complicado.

 

Nun camiño cercano á tumba de Agamenón vin unha ringleira de Thaumetopoea pityocampa, eiruga dun lepidóptero que nunca atopara. Eu pensaba que sabía moito de Grecia porque recollera informacións nos libros de texto ao longo de moitos anos. E así foi como mirei o Partenón e o auriga de Delfos que se conserva no templo dunha ladeira que se parece ás dos canóns do Sil co Ría de Arousa agardando no seu fondo. No que queda do templo que foron destruíndo os anos e as sacudidas sísmicas, está tamén o ómphalos, lugar no que a sibila se colocaba aspirando gases sulfúricos do interior da montaña por unha regandixa e saía facendo profecías. Unha profesora de linguas clásicas falounos de como había que interpretar estes designios emanados dos deuses: agardando a que acontecesen os feitos. “Irás volverás non morrerás na guerra”. A pausas e a entoación –as comas que faltan na escrita- poñíanse onde cumprise segundo o guerreiro morrera ou conseguise volver. Así, a sibila era infalible.

 

Grecia pareceume próxima e afastada a un tempo. Na antigüidade da que bebeu a cultura occidental, as procesionarias viaxaban como ensartadas nun fío. Un cordón vivo unido por feromonas cruza estes días os nosos camiños. A dianteira conduce o tren da praga cara os piñeiros para formar niños brancos onde acabar a metamorfose. Sen telas visto, estes anos estaban a se formar ao noso arredor grupos de procesionarias que camiñaban cara algures seguindo cegamente a condutora. E íanse asentando na economía europea para formar niños algodonosos desde os que zugar a seiva económica ata nos deixar nunha crise que volve ser outra procesionaria que non se sabe cara onde a conduce a guía. En Grecia xa fixo grandes estragos.

SAL DE MENCÍA

CARNE DE XATO CON SAL DE MENCÍA

CARNE DE XATO CON SAL DE MENCÍA

Unha, que non é de carnes, estivo o outro día xantando no asador O Pazo (Padrón). E quedei gratamente sorprendida por un entrecosto de xato galego adubiado finalmente con sal de mencía. Non facía de menos os manxares anteriores, pero si que sorprendeu, xa en principio, a miña vista. Ao seu lado viña tamén boi cebado, preparado da mesma maneira, pero eu estimo máis a carne de res nova que, no seu punto, como estaba a que hoxe piropeo, non ten parangón no meu padal.

Sobre os cortes que amosaban a cor sonrosada e primaveral do interior dun entrecosto selado na prancha, as raspas de sal tintadas polo mencía eran un bo presaxio de que na boca se volvería todo unha ledicia.

E si que o é. Díceo unha que non é de carnes nin de viños. Quen se anime a disfrutar desta experiencia, que pase por O Pazo e faga a proba. Abofé que me ha de agradecer este consello.