AÍ VEN O MAIO

Maio é privilexiado no noso calendario. Como mes da plenitude primaveral, polos seus primeiros días celebrábase a primeira festa estacional e agrícola, a do renacer, non exenta da crítica social que os acompañantes do monumento floral que ía en padiola, acompañados do ritmo que marcaban con dous cachos de pau, facían nos seus cantos. “Os maios”, nos que se mesturaban flores e outros elementos de adorno (fiúncho, laranxas, cascas de ovos…) foron unha festa popular conservada nalgúns lugares de Galicia. Desde hai uns anos estanos a recuperar escolas, asociacións, Concellos e outros colectivos interesados en que non se perdan as nosas raíces culturais.

Nas casas gardábanse castañas resecas, (tamén chamadas maias), para comelas polo mesmo tempo en rito de proteción contra as enfermidades e outros males. Un dos poemas máis coñecidos de Curros Enríquez fala desta festa ancestral, do protagonismo que nela tiñan os nenos e de como se aproveitaban as celebracións para pedir cousas tan sinxelas como as “crocas” –castañas- resecas que deixo citadas. Aproveita Curros a súa pluma afiada contra os poderes abusóns e o moi desigual reparto dos bens para pedir cambios na sociedade por boca dun vello. “¿Queredes castañas/ dos meus castiñeiros?/ Cantádeme un maio/ sin bruxas nin demos; / un maio sen segas,/ usuras nin preitos,/ sin quintas, nin portas,/ nin foros, nin cregos”.

No mes de maio de 1863, da man de Rosalía de Castro renaceu a nosa escrita da cinsa dun seu inverno ágrafo, os Séculos Escuros. Cantares gallegos glosou moi positivamente a Galicia a través das coplas populares para liberala da mala sona coa que a tiñan aldraxado algúns escritores foráneos. Cen anos máis tarde, foi instituída nesta data unha celebración das nosas letras en tempos de prohibición, canto menos tácita, da lingua propia. Ben podería ser logo o 17 de maio o Día de Galicia.

Foi tamén maio quen deu acollida á presentación pública dun movemento esperanzador que acaba de cumprir o primeiro ano. A xente “indignada” fronte á situación económica e social botouse a rúa. Aínda que as circunstancias contra as que se rebela afectan maiormente á xente nova, botando unha ollada ás manifestacións que organiza compróbase que o secunda xente de todas as idades. Porque a frustración social é moi grande e as perspectivas non melloran.

ACAMPADA DO 15M NO OBRADOIRO, 2011 ACAMPADA DO 15M NO OBRADOIRO, 2011

Advertisements

COMO ME FALA A TRIBO

BANCO RÚSTICO ALDEÁNBACONRÚSTICO ALDEÁN 

Sobe a lúa ata o cénit como a cometa

que tira da fanfarria dos grilos espallados

pola efusiva aperta vexetal

que torna o esquecemento dos corpos idos

e eu, por entre os nocelos,

afinco a pa na terra, agulla de pik-up

–vou sentimentalmente

e pola vella–

para escoitar despois entre o silencio,

cómo me fala a tribo,

que a terra é o rexistro máis preciso

das voces que a suaron.

 

Confeso que rebusco no chan abandonado

as voces desta tribo

porque son as palabras da xente que me amou

e á que eu amo

–voces de terra e mar,

de arado e remo,

de tear

e de artesa–,

luídas e afastadas

da albura do papel,

dos púlpitos de Deus

e dos pupitres,

que estas voces que soben do rexistro da noite

son das poucas que foron liberadas

de amostrarlle á miseria

que os ángulos dun triángulo

suman sempre dous rectos.

 

As palabras que escoito madrugaron coas albas

e comeron ó raso cos paxaros cantores,

pulíronse a distancia do brillo do neón,

das sabas do cinema,

da rúbrica dos blocks dos talonarios

e descoñecen se hai desodorante

no pulcro calcetín do executivo.

 

E as voces desta tribo,

brosladas na elegancia do tafetá mariño

e engastadas nas almas dos poetas,

na esmeralda dos nabos e nos ouros

do trigo e do centeo,

aínda soan na noite a desencanto.

O XORNAL LÍRICO

XORNAL LÍRICOXORNAL LÍRICO

Dos xornais que vin hoxe gustoume este. A chuvia borrálle as letras. O vento dobregárao en grandes pregos. O sol esvaecéralle as cores. A terra adornárao coa flor murcha.

Por fin tiña nas mans un xornal lírico, o que pagou a pena ler con calma.

A cámara retratouno con esmero por ser un interior acrisolado.

VIAXE DAS LETRAS

MURAL NO BARRIO DE IXELLES

MURAL NO BARRIO DE IXELLES

Con motivo dunha exposición fotográfica en La Tentation, o edificio do Centro Galego de Bruxelles/ Brussel, fun á capital de Europa. A inauguración de “Palabras en imaxe” e a charla “50 Anos das Letras Galegas: de Rosalía a Paz Andrade” constituíron a anticipación da efeméride do 17 de maio no edificio que foi unha tenda clásica e hoxe acolle toda clase de eventos culturais, entre eles as exposicións da segunda planta. Esta fin de semana dime a comisaria Luz Darriba, que pasaron por alí mil catrocentas persoas, xa que logo é unha mostra afortunada.

 

Bruxelas é un fervedoiro de culturas, etnias e costumes, un modelo da Europa tolerante e integradora contra a que parecen camiñar algúns países que consideran a inmigración como un problema. No outeiro de  Waerenbergh (distrito de Ixelles) está o barrio de Matongé formado inicialmente por congoleños e no que hoxe conviven persoas de cerca de cen nacionalidades, segundo di o mural que ocupa unha fachada cabo da Porte de Namour.  En Saint Gillis, os establecementos portugueses locen os seus produtos e a súa lingua, de maneira que un galego se atopa na súa casa. Na parada dos buses e do tren de Louise/ Louiza, un turco executa con mestría popular a súa música nun vello acordeón. Efectivamente, a cidade parece, pola súa normal integración, a capital do mundo.

 

Ten tres linguas oficiais: o francés, importado antano polas clases sociais dominantes como lingua de cultura, o neerlandés, que os seus falantes conservan con orgullo, e o alemán, que ten moi poucos usuarios. Pero a rúa é unha boa mostra dos variados idiomas do mundo chegados desde os catro puntos cardinais.

 

Era obrigado dar unha voltiña polas pequenas cidades dos arredores e os recordos dos libros de historia lévanme a Brugg/ Bruxas, Leuven/ Lovaina, Antwerpen/Amberes ou Antuerpia e Mechelen/ Malinas, todas elas fermosísimas. En Leuven celebraban o Carnaval cun vistosísimo desfile de carrozas desde as que lanzaban agasallos. A min tocoume un osiño de peluche ao que inventarlle unha historia.

 

Tamén en Leuven, diante da vella biblioteca porticada e do escarabello que se eleva pinchado nunha enorme barra de aceiro, dime un acompañante que os libros se repartiron, por orde alfabética, coa universidade creada en 1968. Cun lamento por esta partición, acabou a Viaxe das Letras por terras belgas.

 

O TAXISTA

PASEO EN AMBERESPASEO EN AMBERES

Arreconchegada nun poncho porque ía frío, collín taxi en Lavacolla para Santiago. Púxenme a teclear mensaxes e mosqueeime co móbil en voz alta. O condutor, un home novo, díxome que a tecnoloxía era un desastre.

E falando da tecnoloxía e do moito que chovera, chegamos á rúa da miña casa. Antes de baixar volveuse cara min e dixo:

-Xa que collemos confianza voulle preguntar unha cousa.

-Vde. dirá –respondín obsequiosa-.

-A súa decisión de deixar a Fundación Rosalía de Castro, ¿foi porque….?

E puxo el soíño cada cousa no seu sitio como se fose adiviño. Do pasado, pero adiviño como Anne Germain. Sabía o de dous máis un cara adentro e dous cara fóra, como os puntos da calceta.

-Si, señor –díxenlle aleuta-. Alégrame que me recoñecese e que vise desde fóra como foi todo con semellante claridade.

-Os taxistas témoslle moita psicoloxía, Dª Helena. Encantado de falar con Vde. E durma coa conciencia ben tranquila, que pode facelo.

Nisto adiviñou tamén, que volvo durmir como un leirón.