ROSALÍA EN JUAN RAMÓN

Resulta revelador saber que libros conmoven de verdade aos grandes creadores da palabra poética. E estimulante, cando se descobre que un poeta que se ama se sentiu impresionado por outro que ocupa lugar preferente no noso corazón. O irmanamento que acontece no territorio íntimo desta emoción estética é unha vivencia que paga a pena descubrir.  Esa alegría chégame ben anos despois de que Juan Ramón Jiménez, o grande lírico que me acercou ao universo da palabra máis libre, fixese lectura do libro cume de Rosalía, a poeta singular que me seduciu máis que ningún outro de cantos levo lidos.

Gracias ás novas tecnoloxías tiven diante dos ollos un exemplar de Follas novas, vendido no seu día polo libreiro Tomás Sanz, da rúa Sierpes de Sevilla. Xa sería unha visión interesante por pertencer á primeira edición (La Habana, La Propaganda Literaria, 1880), pero convérteo en valiosísimo o feito de que tan cualificado lector o deixase marcado en once páxinas e ilustrase coas súas anotacións nove poemas que abranguen a variada temática de Follas: “Unha vez tiven un cravo”, “Dulce sono”, “Xa nin rencor nin desprezo”, “Cando era tempo de inverno”, “Mais ve que o meu corazón”, “Ódiote, campo fresco”, “Este vaise e aquel vaise”, “O meu olido máis puro” e “Mar cas túas auguas sin fondo”.

O de Moguer, que naceu un ano despois de que aparecese esta grande achega da literatura galega á universal, debeu procurar Follas novas na súa Andalucía para despois lelo con suma dedicación. E aquel acto de encontro entre poetas, sen dúbida demorado e paladeado con exquisitez, incitouno a ir escribindo á marxe dalgunhas composicións, ás veces versos completos, ás veces palabras e mesmo solucións alternativas, o que me inclina a pensar que sentiu necesidade de se implicar na súa tradución. As notas, de caligrafía ben singular, van máis alá dun recurso de facilitación da lectura que acontece nunha lingua da que nin sequera atoparía diccionario. Hai nelas unha vontade de estilo e unha precisión rítmica que delata esta afección. E, de feito, Juan Ramón Jiménez chegou a publicar versións completas, e exemplares como era de esperar, dalgúns poemas rosalianos, coma tal o que coñecemos por “Negra sombra”.

CAMELIA, A FLOR CONSIDERADA ROSALIANA CAMELIA, A FLOR CONSIDERADA ROSALIANA

Advertisements

A CEA DE SAMHAÍN

Instigada pola omnipresencia nos medios de comunicación da recastada festa de Halloween, que está ocupando cada vez máis espazo co seu barullo de rechamante e nada amable estética, eu decidín volver este ano ás orixes, ao Samhaín, e revivir as poéticas celtas da ósmose do trasmundo que aquelas xentes estenderon pola vella Europa. Pareceume moi ben acubillar na casa os espíritos dos defuntos, agora que non se concitan polos soutos coa celebración dos vellos magostos. Para iso, con todo o recollemento que proporciona unha aldea, o habitat máis parecido aos escenarios daquelas ensoñacións, deixei tamén no corredor unha cabaza-caliveira con luz dentro para espantar os outros espíritos, os do mal, que camiñan esa noite moi espertos.

Co calendario da hora nova, recollémonos cedo e puxémonos a pelar as castañas dos bullós. As castañas, como deixo apuntado, son fundamentais neste rito e hai que comelas de xeito que agraden aos invitados, ou sexa, se non son asadas, que vaian cando menos cocidas e botadas en leite.

Xusto á hora en que o estómago empeza a pedir formalmente a cea fomos preparando a mesa e completando o menú. De segundo prato fritíronse unhas macrolepiotas adolescentes empanadas para servilas cunhas culleradiñas de ali-oli. De postre, dous produtos da horta: as mazás dos tempos de Pomona e uns caquis máis modernos, de árbore importada.

Os espíritos foron chegando e instaláronse arredor da mesa. Como non ocupan espazo, couberon moitísimos, unha multitude de descoñecidos. Non sei. Catar se eran antepasados que acudiron todos á nosa convocatoria porque non os esperaban xa noutras moradas. Diante de todos colocáronse as nosas nais e os nosos pais, pero todos miraban igualmente compracidos en silencio o que pasaba.

Non os vimos comer, pero estou segura de que probaron as castañas, que lles gustaron. Quizabes atoparon o leite destonado moi lixeiro e pensaron que leite era aquel de antes. O segundo prato era tan bonito que non deberon adiviñar que se trataba de fungos, se non ningún deles os comería. As mazás tamén lles souberon, pero os caquis deixáronos quizabes por ser demasiado parecidos aos tomates e non viren a conto en sobremesa.

Fóra estaba a chuviñar, pero aí ás doce foron marchando en silencio como viñeran, perdéndose na noite de Samhaín e deixándonos tras deles a súa paz.

SAMHAIN