UNHA VECIÑA MÁIS

DECADENCIA DO RURAL

DECADENCIA DO RURAL

A miña antecesora era de familia de avoengo, ben coñecida no concello e fóra del. E, igual que pasou co título, estaba chamada a ser o modelo de relacións sociais. Quizabes por iso, as mulleres da casa aconselláronme baixar a Fondevila, onde a outra señorita e a irmá que traía con ela facían visitas.  A xenea da casa grande, na que vivían unha nai coa súa filla, viña dos Fernández de Témez y Lasso de La Vega, familia fundadora e posuidora doutros varios solares en Cervantes: San Román, Quindous -que  aínda conserva o seu castelo-, Santalla e O Fabal.

E alá baixei unha tarde a Fondevila polo atallo do Laciar -camiño costaneiro que pasaba todo o inverno cuberto de lazo- para presentarme nunha visita de cortesía na que fun ben recibida e cumprimentada cun café e unhas pastas no comedor dunha casa enorme, escura medio deshabitada e decadente, que case me daba medo.

Se daquela tivese lido a Otero Pedrayo, quizabes me entusiasmase topar de cerca co desmoronamento da nosa fidalguía, da que a casa e as mesmas mulleres daban fe. Pero eu non coñecía nada da nosa historia nin da nosa literatura, agás os poemas de Rosalía e Curros que me ensinara meu pai.

Por iso volvín arrodeando pola outra punta da aldea para non subir o repeito, cavilando que o mellor era ser unha veciña máis e relacionarme co común da xente,  empezando polos clientes da xastrería, cos que xa tiña algún trato. Eles axudaran a pagar os meus estudos, como me recordaran meus pais antes de saír da casa. A xente eran tamén os familiares daquel alumnado que me acababa de poñer a vida nas mans. ¡Canta responsabilidade empezaba a ver por diante! A xente era tamén aquela familia que me acollía na casa, que desde a primeira hora me parecera do mellor.

Ao pouco tempo, e como non coñecera  ao meu propio, empecei a chamarlle padrín ao señor Xaime, porque así lle chamaba Lucianín, o neto que era alumno.  Xulia e Leonor, sogra e nora, eran mulleres cheas de sabedoría, cada unha ao seu xeito, moi cariñosas comigo. E o Luciano pai era tamén un home de moito xeito.

Na casa había un transistor,  que permitía ter alí vida social. Era o primeiro que vía e o único medio de comunicación dunha aldea afastada, sen electricidade. Por iso, naquela cociña, grande e acolledora, facíanse polavilas para escoitar a Antonio Molina. Adoraban as florituras da súa voz, que se lles debían parecer ás pravianas, o canto máis admirado naquela zona arraiana con Asturias e León.

Eu sentábame  entre eles, por riba do tiro da cociña económica, o sitio que me deixaban para ter quentes os pés, a escoitar “Soy minero” -moita daquela xente tiña familiares nas minas do Fabeiro e de Laciana- e “Yo quiero ser mataor”. ¡Quen me diría daquela que, pasados os anos, Alfredo, un dos alumnos pequenos, ía facer en Barcelona unha pequena incursión no mundo do toureo!

Grazas á normalidade que lle dei á miña vida naquel momento de abrir as ás ao mundo, aquel curso escolar coñecín a realidade de Galicia comendo en moitas casas o caldo e o compango, sabendo como se vivía nas pallozas co gando comendo por detrás, aprendendo a manexar  o tear coas tecelás. Tamén cardei, fiei e torcín lá. E corteilles o pelo ás nenas que querían ir guapiñas á escola.

Aquel mundo, sen eu sospeitalo, tamén era un mundo condenado á decadencia e hoxe en franca desaparición,  mais aos meus ollos aínda se mostrou tal como viña sendo séculos atrás: unha terra habitada e produtiva a pesar de todas as dificultades, unha sociedade solidaria no traballo e unha comunidade na que a presenza do ensino institucional era unha referencia con prestixio polo moito que o necesitaban mesmo para a súa estima.

 

 

Advertisements