DOMINGO DE PIÑATA

 

Achégase o Domingo de Piñata para volvernos ao desenfreo do Entroido tralo recordatorio eclesiástico do mércores de cinsa: somos po. Retornan as carnes –que viñan de ser e volvían a tolendas, é dicir, prohibidas- ás mesas e a alegría corre polas rúas. Este Entroido pequeno era transición cara a durísima coresma na que o que conduce ao pracer quedaba prohibido pola relixión, aínda que a maioría do pobo tiña case todo prohibido na penuria da súa vida.

O Entroido –que nalgúns lugares de Galicia duraba semanas- e a súa extensión rexurdida no Domingo de Piñata eran tempo de desmesura. O gusto pola festa do esbrollo non se perdeu, aínda que amainara o sentido da liberación que tiña a inversión de roles. En Galicia perduran diversas manifestaciós singulares dese Entroido, maioritariamente na provincia de Ourense, de orixe ancestral, que incorporan animais á máscara pantalla e marabillan o mundo. Son tamén as máis xoldreiras e as que teñen rituais fixados a días concretos. Na maioría do país a xente “vestíase” co que tiña á man procurando o trastoque da realidade. Os homes querían parecer muller e as mulleres, homes. Os novos vellos e os vellos novos. Así mesmo, a xente do pobo adoitaba vestir uniformes de profesións e levar as caras tapadas ou pintadas con tizón. Estas “máscaras” camiñaban en silencio para non seren recoñecidas tampouco pola voz. Tratábase de pasar polo que non se era. A xente máis nova pedía así polas casas.

Pero a cerimonia da camuflaxe foi prohibida no franquismo e, aos poucos, o noso entroido chocalleiro foi mudando en carnaval de comparsas no que grandes e pequenos asumiron a globalización uniformante e así desfilan de libros, de ras, de botes de marmelada, de lata de sardiñas ou do que sexa. Tamén foi perdendo o uso da palabra crítica, que tiña o seu espazo na realización de coplas de escarnio ou de interpretación chistosa da actualidade. De momento, o pobo aprendeu a expresarse con liberdade en manifestacións e espazos públicos, de xeito que a propia vida diaria veu substituír a crítica permitida en día limitado.

O porco alíase coa gula acompañado de grelos ou cimos, palabras que significan o mesmo: o grelar do nabo cara o cimo da flor por este tempo. Para sobremesa, filloas –con sangue-, feixós –sen sangue-, orellas, flores, follas de limón… Para retornar o esbrollo, ven a Piñata.

Publicado en El Correo Gallego (07-03-14)

 

Advertisements