EDUCACIÓN E HABILIDADES PRÁCTICAS

 

 

O informe PISA atribúe ao noso estudantado escaso dominio das habilidades prácticas. O estraño é que o tivese, porque hai que preguntarse quen está encargado de llas ensinar. ¿É a insititución educativa quen debe perseguir este obxectivo? Os centros teñen marcados obxectivos dignísimos e imprescindibles, como levar os educandos á responsabilidade cidadá, ao espírito crítico e, a poder ser, á satisfacción persoal. A realidade é que este obxectivo explícitado en todos os plans pedagóxicos e curriculares non ten programación e as actividades a través das que se pretendería desenvolver son os estudos –memorizados para exames- das materias do currículo: ecuacións de segundo grao, formulación química, leis físicas, e análise morfosintáctica da oración simple e composta, para citar algún exemplo de aprendizaxes ben pouco relacionadas co obxectivo devandito, pero si moi presentes na programación, na clase e na avaliación.

¿Exíselle á familia que ensine  a andar pola vida?. A protección da infancia e da adolescencia para a escolarización obrigatoria trata o traballo familar como explotación e está prohibido. Noutrora, nas casas aproveitaban o que podía facer a súa prole, segundo aconsellaba o refrán: “O traballo dos pequenos é pouco/ e o que o perde é un louco”. As rapazas e rapaces, chamados desde cedo a ter algunha responsabilidade da que dar conta, adquirían saberes de como enfrontáranse coa vida nunha chea de cousas a través da práctica: desde botar as contas nos mandados, ata aprender o oficio familiar con toda a súa complicación. Se tiñan posibilidades económicas para proseseguir estudos tras dos primarios, buscábase como combinar o tempo para desenvolver tarefas que contribuían a seguir tratando coa realidade para resolver moitas situacións. Os estudantes facíanse cargo de si mesmos. Matriculábanse e estaban ao día das relacións administrativas, incluso redactando textos que non se exercitaban nas aulas, e falaban con quen fose para resolver calquera continxencia. Hoxe seica hai pais e nais que van acompañar  universitarios aos despachos porque os consideran indefensos.

Mentres o ensino non cambie e programe contidos consontes coa vida real, non é pensable que, por arte de maxia, o alumnado saiba facer o que hoxe non se aprende, seica polo seu ben. 

Publicado en El Correo Gallego  (11-04-14)

 

 

 

 

POLA COSTA DA MORTE

 

 

Os ingleses puxéronlle “Costa da Morte” á franxa do territorio atlántico fronte á que os temporais lles desfacían os barcos  deixando tripulación e pasaxeiros nas nosas augas e  cemiterios. O nome foi aceptado por quen mellor coñecía aquela capacidade de xerar traxedia e hoxe chámase así unha comarca singular na que as pedras teñen máis historia que os propios humanos e onde o mar deixa frecuentes desgustos colectivos.

Desde Paxareiras, un dos parques eólicos máis grandes de Galicia, divísase o areal de Carnota e o mar que chama ao infinito. Na capitalidade do concello,  pombal, hórreo, igrexa e cemiterio dan o tempo medido por séculos. O hórreo pasa por ser o máis grande de Galicia e non o é. Pero está asinado por arquitecto, ten factura barroca moi coidada e foi ampliado en dúas ocasións. A el ían parar os dezmos que cobraba a Igrexa. O entorno era rico a xulgar polo tamaño da cabaceira –nome que alí reciben os hórreos- e polas doutras parroquias adxacentes.

Xa queda cerca o Pindo señardoso do que foi antano, o noso Olimpo ao pé do grande Océano, a montaña sagrada. Tamén está saudoso do parque que era ata que o verán pasado o deixaron arder sen lamento concorde coa catástrofe ecolóxica. Á súa costa esquerda, verte o Xallas en Ézaro a fervenza arrequecida pola abondosa auga da tempada. As humidades múltiples de pequenos manancíos sácalles ás pedras máis fondeiras unha paleta de cálidas cores.

É difícil seguir para Fisterra como en peregrinaxe milenaria ao último solpor. Imposible tamén non sentir mágoa de ver o cemiterio que deseñou César Portela tan integrado na paisaxe e non na paisanaxe. Máis dunha década despois de rematado só serve como pousada temporal a algún peregrino. “A renuncia aos espazos valados e a eliminación de liñas de límite e paredes significa que non existirán as usuais referencia a un espazo particular. ¿Como superar esta dificultade? Utilizando outras referencias e establecendo outras delimitacións. Máis específicamente, as que caracterizaban o antigo lugar de sepultura celta: o mar, o río, a montaña, o ceo”, dicía o autor no proxecto. Pero a Costa da Morte ten outro cemiterio novo e único en Estimán (Dumbría), deseñado por Rosana Pichel, con rechamantes nichos de cores e altas columnas que sosteñen teitos transparentes e partillados para que entren tamén o vento e a paisaxe.  

Publicado en El Correo Gallego (04-04-14)