POLO LUGO ORIENTAL

IMG_7855
Empecei esta semana cunha volta polo Lugo oriental para atender deberes de amizade e espraiar algo o espírito. Nacida en terras de montaña, a paisaxe telúrica segue chamando por min para un reencontro que adoito praticar. A primeira parada foi de dó, no enterro dunha persoa vinculada á miña familia no cemiterio de Nullán (As Nogais). A aldea de Nullán ten xa baleiras casas grandes que son historia. Na igrexa, con espadana interior, a maioría dos santos foron tallados por artesáns e é difícil atribuírlles época pero destacan pola súa expresividade simbólica. Tras do dó no cemiterio, sigo de camiño. Outra pequena parada n’O Cebreiro móstrame as présas que colleu o tempo para converter a paisaxe wagneriana que eu atopaba alí nun parque temático de merchandising de turismo xacobeo en alta concentración. Afortunadamente, a igrexa segue a ser a mesma e ben coidada, o templo d’O Cebreiro-Monsalvat onde Galaaz rende a súa espada ao atinguir o misterio do Sant Grial, segundo o viu D. Ramón Cabanillas. Mágoa da decadencia da Hospedería San Giraldo de Aurillac que formaba conxunto co templo. É de salientar un espazo de honra habilitado entre ambos edificios para lle render xustiza ao párroco Elías Valiña Sampedro, que puxo os alicerces deste novo Camiño Xacobeo.

Chegada a Samos á hora cantada por D. Ramón Cabanillas, ilustre albergado no mosteiro onde estivera o Padre Feijóo: “Ó solpor, cando o vento manseliño/ enche de bicos as folliñas, tenras,/ seu rumor é un versículo do salmo/ da natureza”. Samos é un recanto de paz, vila que paga a pena frecuentar pola sintonía que garda co magno edificio. E de Samos cara O Caurel, as montañas que teñen engado paisaxístico, xeolóxico, etnográfico e gastronómico, onde acabaría a pequena escapada. Alí hai casas de turismo rural que levan á mesa desde troitas do Lor a xabaril con castañas, pasando por charcutería caseira de calidade. O motivo da viaxe era a celebración da Virxe da Ermida o día oito, romería que, como na arquitectura relixiosa románica, presenta a realidade da vida á que non escapa a relixión. O ben e o mal, o propiamente relixioso e o profano ocupan como antano o seu lugar na procesión. O diaño Meco con peculiar careta que lle cobre a cabeza, rechamante traxe colorado e unha vasoira de toxos vai diante preparando o paso de procesión coa varrida. Cando acaba o desfile, defendenderase usando as lacerantes espiñas do público que se mete con el e recollerá as moedas que lle tiran. O outro elemento de interese son dúas pampórnigas –feminina e masculina- danzando diante da procesión ao son que executa un grupo de gaiteiros marcando o paso. Estes compoñentes non entran na igrexa, pero son parte constituínte dunha procesión singularmente conservada. A viaxe rematou cunha visita vespertina á gran igrexa do Hospital, senlleira pola ábside interior e o cruceiro de base circular.

IMG_8141

Publicado en El Correo Gallego (11-09-15)

O AGRO PONSE AO DÍA

11920603_10206112410427249_550818337_n
O mundo rural debe integrarse plenamente na sociedade para ser algo máis que valiosa memoria conservadora das mellores tradicións. Isto só se consegue coa a implicación de persoas que crean nas transformacións integradas, mesmo con aparencia de arriscadas. Aí temos ese Festival de Cans, co que xentes do cinema, por analoxía fonética do topónimo cun dos grandes escenarios da exposición cinematográfica, converteron as estruturas do espazo agrario nun lugar simbólico da mellor creación audiovisual que cada ano engaiola a máis público co gozo do traballo artístico e a dignificación do modo de vida da xente.

Para non quedar deserto, o campo ten que medrar na apertura a medios de vida especializados que fagan del un lugar de oportunidades. Ten que abrirse a unha concepción ampla da vida social e do traballo. Ten que ir cos tempos e ser un habitat cómodo para calquera persoa que queira permanecer nel, facilitándolle o desenvolvemento pleno da súa vida social, económica e afectiva. Ten que ser un espazo modernizado no que medren de novo os cultivos ecolóxicos –o campo foi ecolóxico ata que deixou de cultivarse de forma tradicional- e onde se instalen produtores e transformadores das súas materias primas. Ese espazo moderno facilitará a vida dos habitantes integrándoos sen prexuízos propios de tempos idos e de sociedades que miran con receo todo o que se percibe diferente.

Por iso me prace parabenizar hoxe a persoas gays, creativas e emprendedoras como Braulio Vilariño, Davide Salvado, Laura Halçague, Marta Álvarez, Adrián Gallero e Gina Gisbert, que se xuntan na Terra de Ulloa para compartir traballos e experiencias, entre elas a organización dunha actividade lúdico-festiva que axuda a facer do agro un novo lugar de convivencia plural no que desenvolver a vida con normalidade. Refírome ao Festival Agrogay da Ulloa, que mostra a diversidade persoal e a vitalidade do noso agro da man deste grupo de amigos e amigas que cultivan a terra, viven en harmonía coa natureza e constrúen unha sociedade agraria rexida pola liberdade de opción sexual, e os principios de sostenibilidade, ecoloxismo e respeto ao patrimonio. Na Granxa Maruxa de Monterroso, propiedade de Marta Álvarez, que dá traballo a cinco personas e fabrica as multipremiadas galletas de nata “Maruxas”, a pasada fin de semana celebrouse a II edición, con grande asistencia de mocidade.

Houbo música, feira de artesanía, obradoiros, maxia, humor, exposición fotográfica, intercambio de sementes e xira polos bares de Monterroso. A festa acabou no Complexo Turístico d’ A Peneda na madrugada. Nesta convivencia de cambio mostrouse o apoio á gandería galega, en crise de supervivencia. Os concertos, aos que asistiu tamén a vecindade, estiveron presididos por unha gran pancarta colgada de dous carballos centenarios: “Pola economía do rural loitemos polo sector lácteo”.

Publicado en El Correo Gallego (05-09-15)

11938918_10206112411347272_1870098751_n