ACOSO ESCOLAR

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Tamén se acosa nos xogos

O acoso escolar non é nada novo, inda que a sociedade empece a mostrarse preocupada por este tipo de violencia entre iguais que ten efectos moi negativos para a saúde física e emocional, o rendemento académico e o clima relacional dos centros. Os nenos e as nenas non son sempre seres inxenuos aos que se lles ocorren traxugadas das que descoñecen o alcance. Poden ser crueles tamén cos seus iguais. O bo que da infancia é ser unha etapa de desenvolvemento na que case nada está definitivamente consolidado. A educación ten capacidade e recursos para corrixir condutas indesexables aínda non ben fixadas que han atallarse canto antes. Por iso, a educación familiar –con intuición, proximidade e cariño- e a institucional –con coñecementos e medios para a corrección- deben actuar conxuntamente ante o acoso, porque a educación é motor de cambio para unha sociedade madura, sá e tolerante. Resulta asombroso comprobar que algunhas criaturas, ao entrar na escola, xa se converten en vítimas do acoso persoal ou de grupo que as fai sufrir. Calquera risco diferenciador do que se entende como normal: lentes –moitas nenas e nenos recházanos por isto-, peso, raza, crenzas, idioma, inclinación sexual, e incluso o espírito de disciplina e de traballo, pode desencadear un fenómeno tan indesexable como é a persecución. E non se trata só de agresións verbais ou físicas, porque tamén é acoso ignorar ou non aceptar para un traballo grupal, xogo ou deporte. Na escola hai moitas maneiras de exercer e sufrir violencia entre iguais, pero tamén de corrixila, que é un máis dos labores e contidos educativos. En calquera caso, é imprescindible a creación dun clima de confianza na familia e no profesorado para que acosados e acosadas poidan manifestar o seu padecemento e pedir axuda. A vella idea de que cadaquén ha aprender a defenderse en por si, perde toda a validez nunha sociedade democrática que ten que protexer a debilidade dos seus compoñentes. E máis aínda, nunha sociedade educativa.

No acoso escolar hai dous actores que precisan axuda: quen o padece e quen o produce, inda que vexamos con máis claridade que a atención ao primeiro é máis urxente e xusta. Quen está causando dano e sufrimento necesita acción rehabilitadora para a súa dignificación como persoa e evitar reincidencias. En non poucos casos, detrás de rapaces e rapazas acosadores hai tamén factores de desastabilización emocional que necesitan ser removidos. A sensibilidade sobre este problema levou a un grupo de investigadores da facultade de Psicoloxía da Universidade Complutense de Madrid (UCM) a desenvolver o programa Mybullying: un cuestionario online de aplicación colectiva co que se xera o mapa de rede social da aula. Nel indícanse pautas de intervención. Nunca me pareceu tan importante un test sociométrico por propiciar a creación dun clima de complicidade no que as correntes afectivas do grupo poidan contribuír á creación voluntaria de cooperantes para combater este mal.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Educadores e educadores teñen que desenmascarar as aparencias.

Publicado en El Correo Gallego (12-02-16)