PROCESO

haiku.

Que non hai fenda
entre a morte e a vida.
Todo é proceso.

Advertisements

IRMANDADES DA FALA

ANosaTerra

Hogano é o centenario das Irmandades da Fala, movemento senlleiro na defensa do idioma que o considerou adecuado para usos dos que fora afastado séculos atrás. Privado dos ámbitos de prestixio, convertérase en ágrafo ao se establecer na oralidade das clases sociais menos favorecidas, que eran a gran maioría do país. Tras o devalo do rexionalismo e do galeguismo de finais do s. XIX, xorde este movemento cidadán, nada alleo ao contexto da nova configuración europea que recoñece dereitos nacionais a varios países, como Polonia e Irlanda. En 1916, Aurelio Ribalta fai un chamamento a defender a lingua galega na revista “Estudios Gallegos”, que fundara en Madrid. En tal idea,  ben acollida por diferentes sectores ideolóxicos, viña traballando con intelectuais como Antón Vilar Ponte. O 18 de maio de 1916, os irmáns Vilar Ponte convocaron na Coruña unha asemblea nos locais da Real Academia Galega á que asistiron vinte persoas comprometidas coa lingua. Acordaron a creación dunha das “Irmandade de Amigos da Fala” coa idea de rexenerar globalmente a Galicia. A segunda Irmandade naceu en Santiago de Compostela dez días máis tarde, o 28 de maio. Co tempo, as Irmandades chegaron a 28, foron acollendo a intelectuais e a profesionais liberais, e contaron con personalidades das letras como Antonio Noriega Varela, Ramón Cabanillas, Antón Losada Diéguez, Vicente Risco, Ramón Otero Pedrayo e Florentino López Cuevillas. O movemento era vizoso e tamén se crearon agrupacións en Madrid, La Habana e Buenos Aires. As súas primeiras acción dirixíronse á promoción da cultura e da lingua mediante cursos de galego, recitais de poesía, xogos florais, exposicións e outras actividades. O 14 de novembro dese mesmo ano, sacan á luz A Nosa Terra, o seu órgano oficial, editada integramente en galego. Contou cuns 2000 suscriptores desde o comezo.

O desenvolvemento do traballo das Irmandades da Fala foi decisivo para a Galicia que hoxe coñecemos, pois tiveron unha repercusión política e cultural de gran calado. Nelas están as bases dos programas do nacionalismo galego de preguerra: a definición de Galicia como nación, o reclamo da autonomía integral de Galicia e a cooficialidade do seu idioma. En canto á literatura, sustento privilexiado de calquera lingua, promoveron e renovaron o teatro, cultivaron a narrativa introducindo a novela curta e o relato, e cultivaron o pensamento en galego a través do enasaio e do xornalismo. Outro labor educativo e de integración máis oculto foi a incorporación de mulleres ás súas filas que procedían de distintos ámbitos sociais e ideolóxicos. As  máis coñecidas son María Miramontes, apoio fundamental para a Editorial Nós coa que o seu home Ánxel Casal deu orixe ao libro galego moderno, e a profesora Pura Lorenzana, que formou parte da Primeira Xunta de Goberno do Padroado Rosalía de Castro. Participan tamén Amparo López Jean, Micaela Chao Manciñeiras, Elvira Bao e Coroa Gonzalez, entre outras.

retrato_miramontesMaría Miramontes (Fonte: Álbum Mulleres do CCG)

Publicado en El Correo Gallego (27-05-16)