OITENTA ANOS DESPOIS

IMG_9983

Oitenta anos despois do levantamento militar do xeneral Franco, celebrouse no Pazo de Trasalba un acto de memoria no que o Concello de  Amoeiro, a RAG e as Fundacións Otero Pedrayo e Castelao aglutinaron voces que puxeron de manifesto que a sociedade se conmove ante feitos que produciron dor nos sufridores directos, nas súas familias e nun país mutilado de seu e sen a intelectualidade máis preclara por morte ou por exilio, mesmo que este ocorrese no interior. No acto “A represión franquista contra os intelectuais galegos”, foron lembrados fundamentalmente os dous represaliados que eran académicos, Otero Pedrayo e Castelao, e recibiron tamén homenaxe os milleiros de vencidos por aquel levantamento e as súas conscuencias, moitos inda nas fosas comúns. Baixo un sol de xustiza, o nutrido número de asistente gozou das sombras que proxecta  o pazo polos seus muros e a arboreda. No salón de actos,  D. Ramón, por medio dun seu retrato, dispoñíase a presidir unha celebración que ben seguro foi moi do seu gusto.

IMG_9991

Recibimos as palabras de benvida dos anfritrións, Víctor F. Freixanes,  presidente da Fundación Otero Pedrayo, e Rafael Rodríguez Villarino, alcalde de Amoeiro, que fixo unha comprometida defensa da obriga de cumprir en plenitude a Lei 52/2007, de 26 de decembro, pola que se recoñecen e amplían dereitos e se establecen medidas en favor de quen padeceron persecución ou violencia durante a guerra civil e a ditadura. Á tan emotiva introdución sucedérona intervencións agrupadas en cinco núcleos de contido. En primeiro lugar, a disertación de dous académicos arredor de cadanseu homenaxeado. Xesús Alonso Montero sobre “Ramón Otero Pedrayo desposuído da súa cátedra” e Henrique Monteagudo sobre “Castelao: represión e espolio dos seus bens”. Sorprende que aquel réxime retirase da súa cátedra a un cabaleiro cristián de dereitas sen máis delicto que lle querer fondamente ao seu país e traballar por el durante a súa vida. En canto á incautación da totalidade dos bens de Castelao, mobles e inmobles, é un feito menos coñecido porque algúns destes bens, como a casa de Rianxo, se puideron ir recuperando para que súa nai mais as dúas irmás puideran acabar nela os seus días. Seguiron as palabras de familiares de intelectuais represaliados que incidiron na urxencia de facer recuperación dos restos que permanecen  nas fosas para que estas vítimas reciban despois de oitenta anos a dignidade da recuperación e da reparación.

IMG_0001

O terceiro espazo foi para tres músicos do sexteto Tundal interpretando dous romances recollidos na montaña luguesa que narran a morte de senllos fusilados: o comandante Moreno n’A Fonsagrada e Ismael, un veciño d’Os Ancares, apoiándose nun fermoso cartel de cego da ilustradora Noemí López como fondo do canto. Houbo tamén espazo para tratar das relacións da guerra civil coa nosa literatura, no que se fixo unha referencia Eduardo Blanco Amor en defensa da Segunda República. O broche final puxérono poetas.

Publicado en El Correo Gallego (22-07-16)

 

 

CELEBRACIÓNS TAURINAS

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Arguméntase contra as persoas abolicionistas das touradas que o animal morre con dignidade porque se lle permite defenderse. As defensas dun touro nunha praza coutada, enganado por un pano rubio e ante un “destro” ou “matador” ben entrenado para un oficio que chegan a chamar “arte”, son mínimas. Non obstante, hai algún que logra defenderse coas súas armas: as cornas que penetran como espadas no tecido corporal do adversario humano e poden causarlle a morte. Tristemente, acaba de pasar. En boa lide, era unha loita na que un dos contrincantes acabaría morto. Lamentando moito calquera morte humana, e máis a de quen ten vivido pouco tempo, non está demais constatar que este é un espectáculo sanguiñento que fai sufrir sempre a un animal e que pode converterse nun exercicio mortal para un humano.

ToureiroTristemente, a vida ten unha lidia metafórica diaria para buscar a supervivencia da que uns saen mellor parados que outros. Morren persoas en accidente laboral cumprindo o servizo encomendado, en transportes para dirixirse ao traballo e nas actividades de espalecemento e ocio ás que todos debiamos ter dereito. Como todas as vidas valen o mesmo, só deberan ser consideradas excepcionais e sobranceadas aquelas nas que quen morre o fai en circunstancias de gran xenerosidade co próximo, como é pretender salvar a vida dun semellante. E mesmo a das mulleres asasinadas polo oficio de ser muller a quen un home pretende ter sometida á súa vontade e ante o que están indefensas convivindo co maior dos terrorismos.

Hai tradicións e festexos que deben ser revisados. No transcurso do tempo, o pensamento máis civilizado vai avanzando cara ao respecto polos dereitos humanos e tamén os dos animais, entre os que o primeiro é non sufriren maltrato. Os touros son as grandes vítimas da vella superioridade humana que precisa demostrar quen é o que domina. Nalgúns territorios ibéricos o verán é propicio para sacalos á rúa en  divertimento despiadado, moi nomeadamente dos homes que bregan con eles como artífices da fazaña, pero tamén dun público moi  entusiasta das súas tradicións que tan lamentable vitorea o feito. Unha destas tradicións que foi parcialmente paliada é a de “El toro de la Vega”, que xa non morrerá alanceado. O Ajuntament de València vén tamén de prohibir os touros embolados, ardendo polas cornas, que inda seguen saíndo noutros lugares así como os acosados ata lanzárense ao mar ou os que son arrastrados por un adival. Outras veces son os homes quen corren diante deles como nos sanfermíns, festa moi coñecida no mundo. O perigo ao que se expoñen os corredores enfebrecidos produce adrenalina e testosterona que van medrando co alcohol. A mestura non é un perigo para os touros, senón para as mulleres, que hogano denunciaron agresións sexuais en maior medida que nos anteriores. Pode ser que vaia en aumento o desmadre masculino, pero tamén que elas se atrevan a facer públicas agresións que ocultaban. Os touros non son culpables.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Publicado en El Correo Gallego (15-07-16)

 

MÚSICAS E PALABRAS

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

EN HOMENAXE A CARLOS CASARES

 

… e de ti namoráronse as palabras

e ti correspondiches como amante.

 

Buscábante

e buscábalas,

espíanse

e espíalas

para recoñecelas plenamente no seu canto de prata.

 

…e despois nomeáronte arquitecto e ourive

e fúchesnos colgando pérolas de palabras

como se fosen copas con alma de auga,

viño con melodía.

 

… e despois xa soubemos do teu amor á música

espida de palabras

na dor pola trompeta de Dizzy Gillespie,

nas escaladas brancas do violino

abrindo á luz historias transparentes,

na tráxica obsesión do contrabaixo

herdada das traxedias desde a Hélade.

 

… e despois camiñamos nas historias que nacían de música e palabra

ata seren silencio

e o silencio cantounos nos ouvidos

coa voz en caldeirón,

e sentimos contigo e coas palabras cóxegas na caluga

e choros no silencio.

 

… e despois veu o merlo intemporal,

o merlo de San Ero e do Rei Sabio,

traer música lene ó punto cero

da túa eternidade.

Decembro de 2002

 

Publicado en A semente aquecida da palabra, Consello da Cultura Galega, 2003