XORNADAS DE NORMALIZACIÓN

15078890_10202504474488808_525109984706759512_n

Hoxe venres desenvolverase no Centro Abanca Obra Social da Praza de Cervantes de Santiago a XII edición das Xornadas de Normalización Lingüística das Escolas Católicas de Galicia, cun apretado programa de nove e media da mañá a dúas e media da tarde. A inauguración correrá a cargo de Mónica Maseda, membro da xunta directiva de Escolas Católicas e directora do colexio Mª Assumpta de Noia. A seguir, os organizadores teñen a xenerosidade de facernos unha homenaxe a Xesús Rábade Paredes e a min, como escritores e profesores con responsabilidades de asesoramento en normalización para os centros de ensino a principios dos anos noventa, homenaxe que recibimos con especial agradecemento vindo de persoas que traballan porque Galicia conserve o idioma, elemento xenuíno da súa identidade. Relatorios de Elisardo López Varela (A contribución dos EDLG no proceso de normalización lingüística), Antón Riveiro Coello (As posibilidades de Carlos Casares) e Vicente Feijóo (A toponimia como ferramenta normalizadora do ensino), e a presentación de experiencias arredor do galego oral realizadas nos centros Santa Xoana de Lestonac (Ferrol), Compañía de María (Santiago) e Calasanz (Escolapios da Coruña), e a Regueifesta dos IES Maximino Romero de Lema (Baio) e Marco do Carballón (Vila de Cruces) constituirán os contidos da xuntanza. Despedirán os regueifeiros Luis O Caruncho e Bieito Lobariñas, e clausurará o Secretario Xeral de Política Lingüística.

Con algúns destes centros teño traballado naquelas datas con moi especial satisfacción, porque mostraban ganas de normalizar a lingua. Daquela parecía relativamente posible facelo no ensino, inda que moitos de nós tiveramos dúbidas de como se levaba o proceso. Lamentablemente, os tempos viñeron darnos a razón. O Colexio La Salle de Santiago, coa inestimable colaboración do irmán Reboiras, estaba disposto á iniciar unha aula de inmersión lingüística para o primeiro curso de infantil no periodo 1995-1996. Non se puido levar a cabo porque Política Lingüística acabou coa función asesora dos profesionais seleccionados e formados para prestar este servizo sen data de caducidade inmediada. A palabra inmersión pasou a significar unha ameaza se a lingua ensinada é o galego, inda que sexa o mellor método para aprender calquera outra. Máis tarde a palabra normalización foi substituída por dinamización. A guinda púxoa o Decreto 79/2010, do 20 de maio, para o plurilingüismo no ensino non universitario de Galicia, aprobado en contra dos ditames das instituciones con capacidade de emitir informes. A lingua entrou en franco retroceso nas primeiras etapas. É triste comprobar que en contextos nos que falan galego todas as xeracións, a familia pode decidir que se obvie a alfabetización nesa lingua, mesmo contra a Lei de Normalización. E tamén que o que aparece escrito no encerado, como as matrices das datas que se cambian todos os días, estea en inglés, igual que os murais de traballo nas paredes.

Publicado en El Correo Gallego (18-11-16)

PRIMAVERA EN MOSKBA

No ano 2000 vivín 3 primaveras. En marzo, a da Ática grega. En abril, a da Ría de Arousa. E a finais de maio, a de Moksba, a máis diferente e impresionante de todas.

metro

 

Baixa no río Moksba esfiañada

a fría primavera.

Detense nos meandros da cidade contemplando a desidia

que permitiu quedar a fouces e martelos

alzados como ameas.

As árbores das marxes non deron amputado

as moitas ponlas que matou o frío

e contrastan agora esa gangrena

cos verdes gromos que reconquistaron

un ano para a vida.

Resucitan as flores das lileiras polos xardíns do Kremlin.

Delicadas e tristes como as momias de ensaio

dos químicos Zbarski,

envían ata o rubio mausoleo

no que Lenin repousa, deus ateo de puño paralítico

en traxe bianual,

primaverais aromas.

Ben saben que hoxe hai momias

de vulgares heroes por uns doce mil euros

pero elas negaranlles o perfume

porque seguen gardando a férrea disciplina

da distinción con honra.

 

Da praza Oktiabraskaia

saíu en taxi a guapa Ekaterina

para alugarlle o  corpo a un petroleiro

na mellor suite do Radisson Royal,

onda a estación das lámpadas de araña

de onde saen os trens de adolescentes

que nunca volverán da guerra de Chechenia.

No parque Gorki

un fornido Dimitri cambaleante

recita nos menhires de Breznev, Marx, Stalin e Dzerzhinski

vellos poemas revolucionarios

sulagados en vodka apurrelada

e arenque marinado.

 

Vou polas catedrais dos tempos todos,

de San Basilio ás Estacións do Metro,

e pido un té na barra

da tenda que inda ocupa un palacete

e hoxe vende beluga a novos ricos.

E volvo á Praza Roxa,

porque vin a traer memoria herdada

que paseo en silencio por onda o Hotel Rossiya

e as cinsas proletarias de meu pai

atópanse coas hordas

que soben admirar o Gran Irmán

tras das súas vidreiras.

lenin

Publicado en Xistral, revista lucense de creación poética nº 19 (2016)

 

DEBERES E SABERES

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Chegamos a tal situación verbo da chamada “xente nova” que é difícil saber a que subgrupo pertence cadaquén, segundo a idade e os hábitos que desenvolve. Chamamos nenas a rapazas de 12 anos que saen noite arriba, van ao botellón e poden acabar nun hospital en coma etílico ou, o que é peor, nun tanatorio. Este medio publicaba o pasado mércores que, desde comezos de ano ata o 31 de outubro, o 061 atendeu en Galicia a 409 menores por intoxicación etílica, entre eles unha rapaza de 13 anos. Triste sorte a da xente nova nunha época de dúbidas que a xente adulta proxectamos sobre ela. A nosa sociedade xa non sabe se protexer a prole e facela innecesariamente inmadura para afrontar axiña os problemas da vida en lugar de facela autónoma e responsable dos seus actos gradualmente. En épocas de pobreza estrutural as criaturas durmían cos pais por falta de espazo, mobiliario e roupa da cama. Conquistado ese “cuarto propio” ou, cando menos o berce propio no cuarto parental, volvemos agora coa teoría do co-leito como estratexia educativa de apego, esa mesma estratexia que proscribe a máis mínima frustración que puidera ir mosrtrando o principio de realidade na barreira do non que a vida lles vai poñer diante tantas veces.

Nesta incerteza do que se debe facer coas repazas e os rapaces para que reciban unha educación que os prepare para unha vida adulta o máis agradable posible para eles e para os demais, aparece a rebelión da familia contra os deberes escolares. É moi  complicado incluír na hoxe deostada palabra deberes toda a casuística do traballo que manda a escola e a dos porqués da oportunidade de facelos. Pode ser que nesa superprotección que se lles dispensa ás criaturas precisen unha persoa adulta ao seu lado que lles axude a interpretalos e despois a facelos. Esta é unha sobrecarga para nais e pais que non teñen nin por que saber facelo nin deben liberar ás criaturas do exercicio de os faceren en por elas, que era a finalidade para a que foron prescritos. Pero pode ser unha rebelión contra a rotina igualitaria de estar facendo o que xa se sabe facer. Eu deixaba claro hai poucos días que eses deberes repetitivos, non adaptados ás necesidades de aprendizaxe individual non tiñan sentido. Pero nunca pensei que lle escoitaría dicir a un pai de adolescente-moza que a vida da súa filla non acababa na escola nin na adquisición do saber. É unha afirmación de tal soberbia que me produciu moita lástima. Hai tempo a todo, pero non se consolida a madurez sen a reflexión persoal que repasa, organiza, fixa e fai exercicio de aplicación do traballo escolar de cada día con disciplina persoal en soedade. Comprendo que se esixa o cambio dun sistema educativo barato, desorientado e obsoleto, pero propiciar a rebelión contra o traballo que consolida a aprendizaxe lograda día a día e crea hábitos de diciplina no traballo pode ser un feito errado e perigoso na liña de probas que está sufrindo a educación nos diferentes ámbitos.

Publicado en El Correo Gallego (11-11-16)