O ENTROIDO VILOUTEGO

 

FORMAS E CORES

FORMAS E CORES

Un ano, polo Entroido, viñeron buscar o papá para facer o baile de Vilouta co seu acordeón, pois tiña sona de bo músico. O papá, con dous oficios, deixou a xastrería, que no inverno había pouco que coser, e levou con el a nena, subida de a cabalo.

Estiveron en Vilouta desde o domingo á mañá ata o martes case de noite e alí tivo que durmir co papá. Gustoulle, porque o papá quentáballe os pés. As dúas noites quedaron na mesma casa, pero polo día ían comer invitados polas outras: a de Bernabé, a de Vila, a de Filibreiro, a de Caloto, a de Cabana, a do Avogado… En todas as cociñas había lacón e botelo con cimos mouriscos e patacas. De postre, filloas negras tan ricas como as que facía a mamá.

As nenas meirandiñas andaron coidándoa os tres días. E preparárona para que non se asustase coas máscaras. Dixéronlle que dentro das máscaras sempre ía xente e que non lles había que ter medo. Eran moi raras pero non lle facían mal a ninguén.

Cando apareceron e se puxeron en rolda, a nena non pasou o medo que pasaba cos cabezudos do San Xoán. Aquelas máscaras collíana pola man e xogaban con ela, todo en silencio, porque non poden falar. Despois, cando o papá tocaba e se poñían a bailar, quedaba coas nenas outra vez mirando que bonita era aquela festa á que subían de Eixibrón, de Tortes, de Armesto, de Sancido e de Guilfrei.

O martes, antes de volver para a casa, tamén ela foi máscara, porque a vestiron as outras nenas, todas con roupas vellas e caretas de cartón. Así vestidas e caladas, andaron con dous cestos polas casas a ver se lles daban ovos e chourizos. Despois, todos foron máscaras nunha eira. Só o papá era xente tocando para aquel baile rechamante de cores.

Ela tamén quería estar co papá e foi cabo del nun momentiño en que descansaba. Pensou que a coñecería, pero non. ¡Que risa! Preguntáballe sen parar “quen es?”, “quen es?”. Ela non contestaba porque non podía, que estaba moi avisada. ¿E se o papá pensaba que se perdera e paraba de tocar para buscala e despois lle reñía? Pero el só lle atendía ao acordeón e veña tocar e tocar para que os outros bailasen.

É o primeiro Entroido que recorda a nena. E o máis bonito e rico de todos os que ían vir despois, ano tras ano.

 

Advertisements

LAVAR A ROUPA

A nena, moi pequena, estando na casa da avoa da Venta, acompañou a tía Rexina a lavar a roupa no río Cruzul. A tía soltaba as sabas da pedra de refregar suxeitas por unha esquina e elas baixaban polo río canda a auga. A nena non sabía se mirar para o percal ondeando ou para as troitas que bulían ao lado por entre os mofos das pedras. Naquel movemento das troitas e das sabas aniñan os seus primeiros recordos.

A tía cantaba:

Ay, río, no te quejes

que el jabón no te mata…

E a nena ría na mañá de sol.

Seguro que era un luns. O calendario das mulleres da posguerra sinalaba un día para cada tarefa extra. Catro eran para a roupa. O luns, lavar. O martes, repasar -a mamá chamáballe zurcir, aínda que ela non zurcía-. O mércores, pasar o ferro. O xoves, gardar nos armarios e organizalos. O venres e o sábado quedaban para outros traballos: cristais, solos, caixóns, despensa… O domingo mudábase de roupa e o luns volvía empezar o ciclo.

En Becerreá, onde vivía a nena, as mulleres ían lavar a Valicedo, se o tempo o permitía, e quedaban alí o día enteiro. Poñíanlle o primeiro xabrón e deixábana abrandar. Despois, o segundo. Poñíana a clareo. Pasábana e tendíana. Cara a tardiña, volvían coa roupa pregada ulindo a limpeza nas cestas que subían á cabeza.

Pero a mamá era diferente. Lavaba cando podía na fonte do Tupino, cerquiña da casa. E cando unha prenda se rompía, a mamá compraba de novo, porque era costureira e gañaba diñeiro no tempo adicado á rotina da perfecta ama de casa. E a mamá pasaba o ferro todos os días polas costuras, os petos, as lapelas, as lorzas, os bieses, as mangas e os rematados das prendas. E usaba almofadiñas e burros para adaptar as prendas, que outras mulleres non tiñan.

Un día que estaba axoenllada na fonte do Tupino poñéndolle xabrón á roupa, a nena e o seu irmán romperon unha ola que querían cambiar de sitio na cociña. Aínda tiña algún mel, que empezou a verterse polo chan terreño. O papá oíu o estrombido e foi mirar que pasara. Os nenos estaban a chorar. O papá só lles dixo que esas cousas pasaban e mandounos onda a mamá a preguntarlle como se chamaba o malecón do paseo de San Sebastián, onde ela vivira once anos.

A nena, que era a maior, foi repetindo a pregunta para que non se lle esquecese e fíxolla á mamá cando chegaron. E ela contestou:

-Rompeolas.

A nena era moi pequena para saber que o papá era o home con maior sentido do humor que ía coñecer e que ben poucas veces se enfadaría con eles.

TENDEDEIRO

TENDEDEIRO

FESTA DA PILARICA

Hai hoxe moitos anos.

A nena acompañou ao papá a tocar o acordeón para que a Benemérita fixese a festa da Pilarica. O acordeón estaba mudo, pero os dedos do papá non esqueceran como facerlle soar coa alegría que el non tiña, que a casa non tiña. Porque había alguén tirado nunha cuneta e a ferida doía moi adentro e moito tempo.

A festa era nun café. A nena soña moitas noites con aquel café sen recordar o que. Aquela tarde impresionouna moito.

Un garda civil andaluz tróuxolle un bocadillo e a nena foi dándolle por ambas puntas ata que cansou de comer pan.

O garda volveu pasar e preguntoulle se non quería máis. Ela dixo que non. Ía retirarllo e deuse conta de que non chegara ao bisté, que era moi pequeno. Quitoulle un cacho de pan máis por cada punta e volveullo dar.

Daquela gustoulle e acabouno.

O papá tocaba pezas moi bonitas. Máis tarde sabería que eran tangos. Tangos con letra triste como estaba o papá cando viñeron chamalo e dixo que había que ir.

Cando volveron, deitárona. Tardou en durmir pensando que eran bonitos os tangos.

E era moi fea a tristeza.

Onírico