ONDE CANTOU A LIRA

naufragio-610x350
Lesbos, onde cantou a lira acompañando a Safo, é un lugar tráxico ao que arriban por mar, se tiveron sorte na travesía, milleiros de familias coas crianzas. Foxen da guerra que sostén a industria armamentísica e outros intereses, e topan co mar, a primeira gran dificultade. A inmensa maioría dos refuxiados comezan a aventura nunha praia turca do Egeo desde a que se divisan as illas gregas de Quíos, Kos ou Lesbos, cuxa distancia anda polos 10 km. de alí. Grecia é a porta da esperanza. Deixan o país desfeito, a persecución e probablemente un traficante de Esmirna (a cidade maior nesta costa turca) sen escrúcupulos que os timou sen importarlle que sorte correrá unha navegación tan insegura. O valor da vida desta xente é nulo e tal sentimento agranda o peso do éxodo e da incerteza. Poden enganalos falsas patrullas gregas que lles confiscan o motor da barca deixándoos á deriva. Tamén poden acabar á deriva sen intervención de intermediarios. Moitos morren nas augas sen poñer pé onde cantou a lira.

O pasado setembro, apareceu afogado na praia turca de Bodrum –que hoxe leva o seu nome- o meniño de tres anos Aylan Kurdi. Pareceu que a súa imaxe lograra espertar a conciencia acolledora de Europa, pero non pasou nada. A conciencia de Europa é propensa a adormecer tranquila. Como di o sociólogo francés Sami Naïr, a emoción mediática perante estes feitos é efémera e non produce resposta política eficaz. Nin sequera lle gusta a Europa que crucen a través dos países balcánicos os que logran salvarse polo azar ou a acción meritoria dos voluntarios desprazados ás praias para o seu rescate. Reas de xente avanzando a pé con frío e fame por camiños ás veces coutados con arames poden roer a conciencia por non lles dar refuxio aos que xa chamamos refuxiados. Oxalá tal palabra fose máxica e lles atopase acomodo: un lugar seguro que acabe a peregrinaxe e un medio de gañar o pan. Pero os “sen refuxio” fan durísimas xornadas de camiño ata deterse en campamentos de acougo transitorio. Alí deben esperar longos meses por papeis que lles poden abrir a porta á nova vida, á parada final. Grecia, o país da crise económica máis profunda, carga a maiores coa chegada imparable desta xente que onde ve a súa vida máis segura é no Mediterráneo, hoxe o mar máis mortífero do mundo.

Na rica Alemania renace o peor do ser humano. En Bautzen, un hotel habilitado para albergar errantes ardeu un destes días como unha pira en acción presuntamente intencionada. Un grupo de veciños festexaba a desfeita das chamas de xeito inequívoco, segundo declararon varias testemuñas do suceso. Unha das mensaxes máis repetidas é que Europa, á marxe dos seus problemas económicos, afronta a maior crise de refuxiados desde a Segunda Guerra Muncial, mais non se lle busca solución. O naufraxio de Lampedusa en 2013 parecía un punto de inflexión, pero as cifras de mortos e desaparecidos no Mediterráneo aumentaron. E onde cantou a lira seguen flotando cadáveres de meniños.

CcAXpzVWAAEeSY_.jpg large

Publicado en El Correo Gallego (26-02-16)

Advertisements

FILLOS DE NAI

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

As circunstancias de cada home que se encamiña á vida son o interior dun corpo feminino. A muller acólleo para lle dar materia, enerxía e sustento na sorprendente evolución que dura uns nove meses. Como final da íntima convivencia, farán xuntos un camiño de separación física que a el lle resultará moi duro, mais quedará borrado, na inmemoria, e a ela lle producirá, canda fortísimas dores, a sensación de que se desgarra para que el apareza e comece o desenvolvemento dun ser liberado pero indefenso. Ademais da alimentación que procede do corpo dela a través do leite, por norma biolóxica, e dos coidados que adoita darlle durante o primeiro ano de vida, aínda que pode ser parcialmente susbstituída, este home fundamentará con ela as relacións obxectais das que fala René Spitz, que o prepararán para o despregue progresivo cara á madurez. Cada home é fillo dunha muller. Aí temos un corolario que debería facer imposible o maltrato feminino. Por iso, de paso que se preparan as rapazas para prevenilas contra posibles ataques da parella, podíase programar unha educación dos rapaces que enfatizase a empatía coas mulleres ata por respecto á súa procedencia.

A interpretación da historia permítenos explicar por que as mulleres estiveron tantos séculos sometidas aos homes do seu contorno. O dominio viña disimulado por un trato paternalista revestido de hipócrita solemnidade para defendelas, velando polas grandes virtudes que eles lles louvaban. As bencasadas recibían o trato de “a miña señora”, fórmula vasalesca do revés porque o amo era el. Canda as solteiras, eran agasalladas con piropos-perdón torneados con bonituras, coma tal “as donas non teñen costas” ou “mans brancas non ofenden”. O feito biolóxico descrito ao principio, que conseguira ao comezo da humanidade que as mulleres fosen miradas como deusas por teren o don de garantir a vida á colectividade, virou ao acabar a forma natural de ver o mundo e desenvolverse unha razón que deu en sinrazón. Daquela, coas argucias do poder, os homes desentendéronse dos problemas domésticos e da crianza directa da prole porque colocaron esa razón do seu lado. As mulleres perderon o poder que lles outorgaba o don biolóxico e os homes chatáronas de limitadas nas capacidades intelectuais e inferiores na súa dignidade. Converteron a maternidade nun feito biolóxico e condicionante para o resto da vida, e o cultivo intelectual, artístico e afectivo quedaba limitado a esta función. As que non se conformaban con tal destino tiñan moi difícil explorar outras posibilidades.

Formulada felizmente a igualdade en dereitos e deberes, e plasmados estes dereitos en leis, aínda hai que preguntarse como os homes de hoxe se poden volver tan extremadamente hostís contra a súa muller, exmuller ou compañeira, que chegan a matala a sangue frío, mesmo que sexa a nai dos propios fillos. O feminicidio perpetrado na miña terra natal hai uns días cunha escopeta é absolutamente abominable. Claro que todos o son.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Publicado en El Correo Gallego (19-02-16)