RÍO

12592233_10201316151941487_4734191330192041394_n

Ves no teu río,
ímpetos e remansos,
e eu son a pedra.

FILLOAS E FEIXÓS

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FEIXÓS ANCARESES

Para quen coñecemos e degustamos ambas modalidades do prato a base de ovos, fariña triga e líquido abondoso, cociñado a culleretadas en tixela untada con touciño, distinguimos as filloas e os feixós (normativamente freixós, mais vou respectar o nome ancarés), aínda que hoxe os feixós xa se adonaron do nome da filloa porque ela tende a desaparecer. Os feixós podían tamén levar algún leite e aínda o calosto da vaca, que os facía máis ocasionais e por iso moi apetecidos. Pero a distinción vénnos da presenza ou non do sangue de porco que levan as filloas e os feixós non. A matanza do porco foi un acontecemento social de celebración coa veciñanza, que axudaba no traballo. Era un acto de supervivencia, aínda que cruel co animal cebado que ía traer fartura para un día e comida para o ano. Había menos miramentos co trato aos animais e aquel cocho que brillaba polo lombo, ao que os donos querían e coidaran con esmero, pasaba ao sacrificio sen miramentos a golpe de pinchazo no corazón con coitelo especializado para tal uso. Daquela fonte aberta na papada manaba un golfarón de sangue que unha man feminina estaba disposta a recoller nun caldeiro para o seu aproveitamente culinario. Para as filloas, había que o deixar enfriar totalmente remexendo sen parar na mesma dirección, que é o único xeito de que non calle. Acababa sendo un líquido moi escuro e moi preciado, de uso social, pois repartíase coa veciñanza, a parentela e as amizades. Para conservalo unhas semanas, salgábase ben e gardábase en botellas. Á hora de usalo, diluíase en auga e cos demais ingredientes facíase un amoado de ton rosado forte. É un uso que está a desparecer polas novas maneiras de sacrificar os porcos, aínda que debería buscarse un xeito de recollelo, porque ese manxar escuro, achocolatado e de textura propia non se debera perder na nosa gastrononomía. Comíanse mornas ou frías con mel, con azúcar ou sen nada. Miña nai facíalles un almíbar pouco denso con manteiga de vaca engadida e mollabámolas enroladiñas nel, como se fosen churros en chocolate.

Os feixós non levan sangue e é prato menos estacional. No amoado, como xa é ben sabido, pode ir leite ou caldo de lacón, aínda que o habitual era empregar só auga, porque os tempos que evoco aquí, e nas casas do común, non sobraba o leite nin se tiraba de lacón máis que para as festas. Como sobremesa, podían acompañarse dos mesmos aditamentos. Da mesma masa, máis densa, facíanse fariñotes, prato completo para unha comida. Fritíanse antes uns torrezos de touciño e botábanse dous ou tres canda unha cullerada da súa graxa na tiñela, no canto de untala. Logo botábase o amoado e deixábase fritir o tempo necesario para que quedase ben pasado, pois era groso. Tamén resultaban apetitosos, bonitos e máis suaves fritindo en aceite pementos morróns. Polas terras de Arousa esta modalidade que servía de prato cóntanme que se facía con fariña milla na sartaña e que tamén se lle botaban torrezos fritos e súa graxa.

Publicado en El Correo Gallego (29-01-16)